Atamızın izinden: Prof. Dr. Mustafa İnan
Vefatının yıldönümü 10 Kasım’da Atamızı saygı ve minnet ile anarken onun gösterdiği yolda emin adımlarla ilerlemeye devam ediyoruz. Kendisinin miras bıraktığı “akıl ve bilim” vizyonunun ışığında bu yazımızda okul yıllarımız boyunca her daim vakit geçirdiğimiz, sınav zamanları evimiz olan “Mustafa İnan Kütüphanesi”ne adını vermiş Mustafa İnan’ın hayatına eğileceğiz.
Sadece akademide değil, doğumundan itibaren bir mücadele hikayesi
1911 yılında Adana'da dünyaya geldi. Çocukluk yılları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın getirdiği büyük yokluklar, ekonomik sıkıntılar ve zorluklar içinde geçti. Babasını küçük yaşlarda kaybetmesi nedeniyle ailesini geçindirmek için erken yaşlardan itibaren çalışmak zorunda kaldı; hatta bir dönem ilkokul yıllarında memur kâtipliği yaparak ailesine destek oldu. Zekası ve eğitime olan tutkusu sayesinde Adana Lisesi'ni yatılı olarak birincilikle bitirdi. Ardından mühendis olma hayaliyle İstanbul'a gelerek Yüksek Mühendis Mektebi'ne (bugünkü İTÜ) girdi. Burada da üstün başarı göstererek okulu 1931 yılında birincilikle tamamladı.
Atatürk’ün ‘kıvılcım’ı İTÜ’nün ‘volkan’ı
1930’lu yılların başında Yeni Türkiye Cumhuriyeti; fabrikalar, demiryolları inşa etmek, modernleşmek istiyordu. Ancak bu devasa gelişmeleri yapabilecek mühendisleri yetiştirecek akademik kadrolara henüz tam anlamıyla sahip değildi. Devlet bu durum karşısında ani bir kararla geleceğin parlak zihinlerini yurt dışındaki en iyi üniversitelere gönderme kararı aldı. Yüksek Mühendis Mektebi’ni birincilikle bitiren genç Mustafa İnan da bu bursla İsviçre’ye, ETH Zürich’e gönderilenler arasındaydı. Atatürk’ün gençliğe söylediği o meşhur cümle, Prof. Dr. İnan’ın tüm hayatının pusulası olacaktı: "Sizi birer kıvılcım olarak gönderiyorum, volkan olup dönmelisiniz!"
Nesiller boyu İTÜ’ye kazınacak isim kovandaydı
İsviçre'de yazdığı doktora tezi uluslararası akademik çevrede büyük yankı uyandırdı ve kendisine İsviçre'de kalıp akademik kariyerine orada devam etmesi yönünde cazip teklifler sunuldu. Ancak o, vatanına karşı olan sorumluluğunu seçerek 1941 yılında ülkesine döndü. İTÜ’ye döndükten sonra henüz 34 yaşındayken İnşaat Fakültesi’nde profesördü. Türkiye’de mekanik biliminin temelini attı. Türkiye'nin ilk fotoelastisite laboratuvarını kurdu. Kurduğu laboratuvarlar, çözdüğü karmaşık statik problemler ve köprülerin, yapıların güvenliğini sağlayan hesap yöntemleriyle Türkiye’nin imar hareketinde kilit rol oynadı. 1957-1959 yılları arasında İTÜ Rektörlüğü yaparak üniversitenin idari yapısına da yön verdi.
Öğrencisi kitabını yazacak kadar kalplere dokunan bir öğretmen
Özellikle “Tutunamayanlar” kitabıyla tanıdığımız ünlü yazar Oğuz Atay, İTÜ'deki öğrencisi ve asistanı olduğu Mustafa İnan'ın hayatını ve aydın tavrını "Bir Bilim Adamının Romanı" kitabında ölümsüzleştirdi. Mustafa İnan; yoksul öğrencilere sessizce burs vermesi, laboratuvarda bizzat eline alet alıp çalışması, sadece paraya ve şöhrete değer vermeyen mütevazı kişiliğiyle "Hocaların Hocası" unvanını kazandı.
Aramızdan ayrılışı
Türkiye'de eğitime, bilime ve nesillere adanmış ömrünün ardından 1967 yılında lösemi sebebiyle henüz 56 yaşında hayata gözlerini yumdu. İTÜ’lü öğrenciler olarak belki kendisini aslen okulumuzda ismi verilmiş kütüphane ile bilsek de Türk tarihinde ismi altın harflerle yazılmış birisidir. "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir,fendir. " diyen atamızın ilkelerini benimsemiş, hayatının her alanında bunu göstermiştir. Bugün Atamızın vefatının yıldönümünde ise biz de asla ışık tuttuğu yoldan şaşmayacağımızı vurgularız.